Μήνας: Μάρτιος

Αφιέρωμα: Το Ποτάμι

Το ποτάμι που ρέει δίπλα στο χωριό μας ονομάζεται Γοργοπόταμος. Το 1935 ζητήθηκε από τους κατοίκους του χωριού μας να αντικατασταθεί το Σλάβικο όνομα του χωριού (Τούρνοβο), με άλλο όνομα Ελληνικής προέλευσης. Σε δημόσια διαβούλευση που έγινε, οι γηραιότεροι αποφάσισαν ότι το κυρίαρχο στοιχείο ζωής της ευρύτερης περιοχής του χωριού είναι το γοργό και ορμητικό μικρό ποτάμι. Από τότε χωριό και ποτάμι φέρουν την ίδια ονομασία.

Ο Γοργοπόταμος πηγάζει από τον ορεινό όγκο της οροσειράς του Γράμμου. Τρία μεγάλα ρέματα ενώνονται σε ένα, διασχίζει την κοιλάδα του χωριού μας, ενώνεται με το ρέμα από τους Χιονιάδες και ορμά ανάμεσα στα όρια των χωριών Οξυά και Βούρμπιανη. Στη συνέχεια καταλήγει στον ποταμό Σαραντάπορο, ο οποίος εκβάλει στην Αδριατική θάλασσα.

Ο Γοργοπόταμος είναι ένας χείμαρρος. Αυτό σημαίνει ότι η ροή των νερών του και η κοίτη του δεν είναι πάντα ίδια, αλλά εξαρτάται από τις καιρικές συνθήκες και την εποχή. Άλλοτε είναι ήσυχος και άλλοτε άγριος, νομίζεις ότι θέλει να αλλάξει τον κόσμο μόνος του. Τη δεκαετία του 1960, δημιουργήθηκαν μεγάλα πέτρινα φράγματα, που κατάφεραν να τιθασεύσουν τον άγριο ποταμό.

Από τότε και μέχρι σήμερα, τα πολύτιμα νερά του δίνουν ζωή και κάνουν τα χωράφια του κάμπου, γόνιμα και παραγωγικά.

Φωτογραφικό υλικό

(κλικ για μεγέθυνση)

Τα τρία ρέματα που πηγάζουν στην οροσειρά του Γράμμου ενώνονται σε ένα και φτάνουν στο Γοργοπόταμο.

(κλικ για μεγέθυνση)

Το ποτάμι στο ύψος του χωριού. Η μεταλλική γέφυρα ενώνει τις δύο όχθες του. Τα παλαιότερα χρόνια η γέφυρα ήταν ξύλινη αλλά δεν άντεχε στις κακές καιρικές συνθήκες του χειμώνα. Δίπλα στη γέφυρα φαίνονται ένα παλαιότερο κι ένα νεότερο φράγμα από πέτρες για να τιθασεύουν το ορμητικό ποτάμι.

(κλικ για μεγέθυνση)

Στο βάθος τα νερά ενώνονται με το ρέμα που έρχεται από τα χωριά Χιονιάδες και Ασημοχώρι.

(κλικ για μεγέθυνση)

Τους καλοκαιρινούς μήνες το ποτάμι είναι ήρεμο. Κάποιες φορές έχουν φτιαχτεί μικρές λίμνες για να διασκεδάζουν τα παιδιά στα καθαρά νερά του.

(κλικ για μεγέθυνση)

Τους χειμερινούς μήνες ο χείμαρρος είναι απροσπέλαστος. Η ορμή του νερού είναι τόσο δυνατή που στο πέρασμά του κουβαλάει κορμούς δέντρων, ακόμα και μεγάλες πέτρες.

Μήνας: Φεβρουάριος

Αφιέρωμα: Βουνά του χωριού μας

Το χωριό μας είναι χτισμένο σε υψόμετρο 940 μέτρων στις ανατολικές υπώρειες της κορυφής Όρλας της οροσειράς του Γράμμου.

Στην ευρύτερη περιοχή βρίσκεται η κορυφή του Γράμμου, η κορυφή Μπάρα (προς την Αλβανία), η κορυφή Κάμενικ (πάνω από το Ασημοχώρι) και απέναντι από το χωριό η κορυφή Γκόλιο.

Στην ευρύτερη περιοχή της Κόνιτσας, η μορφολογία του εδάφους διαμορφώνει ένα έντονο γεωλογικό ανάγλυφο. Οι εκτάσεις απλώνονται σε μεσαία υψόμετρα και σκεπάζονται από πυκνά δάση φυλλοβόλων (δρυς, οξιές) και κωνοφόρων (έλατα, μαυρόπευκα) δέντρων. Θα πρέπει να αναφέρουμε τη μεγάλη χρησιμότητα του δέντρου δρυς (βελανιδιάς) στην καθημερινή ζωή των κατοίκων. Το ξύλο του δέντρου ακόμα και σήμερα χρησιμοποιείται για τη θέρμανση των σπιτιών το χειμώνα. Το φύλλωμα του δέντρου ήταν η κύρια τροφή της μικρής κτηνοτροφίας του χωριού κατά τους χειμερινούς μήνες.

Πλούσια είναι η άγρια πανίδα της ευρύτερης περιοχής. Μεγάλα θηλαστικά όπως αρκούδες, λύκοι, αγριόγατες, αγριόγιδα σε μεγαλύτερο υψόμετρο, ζαρκάδια και κυρίως αγριογούρουνα παρουσιάζουν πληθυσμούς στην περιοχή. Επίσης απαντώνται τα μικρότερα θηλαστικά όπως αλεπούδες, ασβοί, λαγοί, σκίουροι, κουνάβια καθώς και πλήθος πουλιών, αμφίβιων και ερπετών.

Φωτογραφικό υλικό

(κλικ για μεγέθυνση)

Άνοιξη. Βόρεια του χωριού η χιονισμένη οροσειρά του Γράμμου. Η κορυφή του Γράμμου βρίσκεται κοντά στα Έλληνο-Αλβανικά σύνορα. Έχει υψόμετρο 2.520 μέτρα. Είναι η τέταρτη ψηλότερη κορυφή της Ελλάδας.

(κλικ για μεγέθυνση)

Χειμώνας. Δυτικά του χωριού βρίσκεται η κορυφή Μπάρα. Η κορυφογραμμή που φαίνεται είναι το φυσικό σύνορο με τη γειτονική χώρα.

(κλικ για μεγέθυνση)

Φθινόπωρο. Ανατολικά κι απέναντι από το χωριό η κορυφή Γκόλιο, που σημαίνει γυμνό. Πήρε την ονομασία επειδή στην κορυφή δεν υπάρχει βλάστηση. Κοντά στην κορυφή τα δέντρα με την πιο καφέ όψη είναι οξιές. Χαμηλότερα υπάρχουν κυρίως βελανιδιές.

(κλικ για μεγέθυνση)

Νότια ο ορίζοντας ακολουθεί το ποτάμι και είναι ανοικτός. Στο βάθος αγναντεύουμε την κορυφή του Σμόλικα που έχει υψόμετρο 2.637 μέτρα και είναι η δεύτερη ψηλότερη κορυφή της Ελλάδας.

  (κλικ για μεγέθυνση)

Μία γενική όψη της κοιλάδας του Γοργοπoτάμου, από το Google Maps. Φαίνονται τα γειτονικά χωριά που ανήκουν στο σύμπλεγμα των Μαστοροχωρίων της Κόνιτσας. Η ζωή και η μοίρα των κατοίκων κοινή, σε έναν τόπο ακριτικό και χωρίς πολλές δυνατότητες.

Μήνας: Ιανουάριος

Αφιέρωμα: Πολιτιστικό Κέντρο (πρώην Δημοτικό Σχολείο)

Το Πολιτιστικό Κέντρο του χωριού είναι το σπίτι του Πολιτιστικού Αναπτυξιακού Εξωραϊστικού Συλλόγου Γοργοποτάμου "Τούρνοβο", που ιδρύθηκε το 2008 κι έχει έδρα στο χωριό. Στεγάζεται στο κτίριο που υπήρχε το Δημοτικό Σχολείο του χωριού.

Το κτίριο του σχολείου χτίστηκε από συγχωριανούς μας μαστόρους της πέτρας, τη δεκαετία του 1950. Λειτούργησε για πρώτη φορά στα τέλη της δεκαετίας και στέγασε το μονοθέσιο Δημοτικό Σχολείο του χωριού. Μονοθέσιο γιατί όλα τα χρόνια λειτουργίας του είχε έναν δάσκαλο για όλες τις τάξεις της δημοτικής-πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης.

Η μετανάστευση του κόσμου προς τα μεγάλα αστικά κέντρα, ερήμωσε το χωριό μας και το σχολείο του, που για πολλά χρόνια ήταν κλειστό  και χωρίς χρήση. Το κτίριο ανακαινίστηκε και συντηρήθηκε, στα τέλη της δεκαετίας του 2000,  από το Δήμο Μαστοροχωρίων. Ο Δήμος Kόνιτσας, το 2011 παραχώρησε τη χρήση του στο νεοσύστατο Πολιτιστικό Σύλλογο του χωριού.

Σήμερα το κτίριο, αναβαθμισμένο και μοντέρνο, φιλοξενεί εκδηλώσεις και δράσεις του Συλλόγου. Στο κτίριο στεγάζεται και η Βιβλιοθήκη του χωριού μας. Μία φιλότιμη προσπάθεια των συγχωριανών μας, για τη δημιουργία ενός κέντρου γνώσεως με πολλές πληροφορίες για τον τόπο μας.

Φωτογραφικό υλικό

(κλικ για μεγέθυνση)

Από το αρχείο του Χρήστου Βασάκου. Οι ντόπιοι μάστορες της πέτρας κτίζουν τα θεμέλια του Δημοτικού Σχολείου. Διακρίνονται οι (από αριστερά) Γεώργιος Γαργάλης, Χρήστος Βασάκος, Ιωάννης Βασάκος, ο τότε Αγροφύλακας του χωριού, Ανδρέας Γεωργιάδης, Παντελής Βασάκος. Το παιδάκι πάνω στα θεμέλια είναι ο Ευάγγελος Βασάκος του Ιωάννη. Στο βάθος της φωτογραφίας φαίνεται η καλύβα του αλωνιού και τα δύο μαγαζιά του χωριού.

(κλικ για μεγέθυνση)

Από το αρχείο του Σωτηρίου Θωμόπουλου. Στα μέσα της δεκαετίας του 1960, οι μαθητές περιποιούνται τον ανθόκηπο που υπήρχε μπροστά στο σχολείο, υπό το βλέμμα του δασκάλου Βασιλείου Παπαχρήστου. Διακρίνονται οι (από αριστερά) Βασίλειος Θεολόγου, Ευάγγελος Βασάκος, Κωνσταντίνος Γαργάλης, Παναγιώτης Τζαβέλλας, Απόστολος Γουδέλης, Πέτρος Σκαλιστής, Αμαλία Θωμοπούλου, Αικατερίνη Γεωργιάδη, Κλεοπάτρα Θωμοπούλου, Ευανθία Σκαλιστή, Αγαθή Γεωργοπούλου, Γεώργιος Παπαθεμιστοκλέους, Ζήσης Σκαλιστής, Κωνσταντίνος Στεφανόπουλος, Γεώργιος Γεωργιάδης, Παρασκευή Γουδέλη.

(κλικ για μεγέθυνση)

Η σημερινή όψη του ανακαινισμένου Πολιτιστικού Κέντρου, κτισμένο στην είσοδο του χωριού. Στο βάθος βλέπουμε χιονισμένη την οροσειρά του Γράμμου.

 (κλικ για μεγέθυνση)

Η όμορφη ξυλόγλυπτη επιγραφή κοσμεί την είσοδο του Πολιτιστικού μας Κέντρου. Είναι έργο που μας δώρισε ο Γοργοποταμίτης ξυλογλύπτης Χαρίλαος Πίνας, που ζει και δημιουργεί στο Αγρίνιο. Η επιγραφή τοποθετήθηκε στο κτίριο το καλοκαίρι του 2012, στα πλαίσια της εκδήλωσης-αφιέρωμα στους Μαστοροχωρίτες Ξυλογλύπτες. Το αφιέρωμα ήταν μία συνεργασία του Πολιτιστικού Συλλόγου Γοργοποτάμου με την Κοινωφελή Επιχείρηση του Δήμου Κόνιτσας.

Κοπή Πίτας του Πολιτιστικού Συλλόγου μας στο χωριό

Αυτή την Κυριακή 26 Γενάρη, στις 12 το μεσημέρι, ο Πολιτστικός Σύλλογος Γοργοποτάμου "Τούρνοβο" κόβει τη Βασιλόπιτα για το 2014.

Ελάτε όλοι να ανταμώσουμε στο καθιερωμένο ραντεβού του Γενάρη, στην καθιερωμένη "Κυριακή στο χωριό" μας...

Η συνταγή γνωστή: Φαγητά από τις γυναίκες του χωριού, δωρεάν ποτό, δωράκια για τους τυχερούς που θα βρουν τα φλουριά, οικογενειακή ατμόσφαιρα, καλή παρέα και το πιο σημαντικό, όλα αυτά στο αγαπημένο μας χωριό.

Σας περιμένουμε όλους! Πού;

Εδώ...

Στο Πολιτιστικό Κέντρο του Συλλόγου μας (πληροφορίες για το οποίο υπάρχουν και στο μήνα Ιανουάριο του ημερολογίου μας), στο Γοργοπόταμο!

Ημερολόγιο 2014

Το ημερολόγιο του Συλλόγου μας, για το 2014, έχει τίτλο "Γοργοπόταμος Κονίτσης, 40.270^ο Ν - 20.766^ο Ε". Τα δύο νούμερα τοποθετούν το χωριό μας στο χώρο και αναφέρονται στο γεωγραφικό μήκος και πλάτος του. Στόχος μας είναι να γνωρίσουμε όλοι καλύτερα το μέρος που αγαπάμε τόσο πολύ και, γιατί όχι, να το συστήσουμε στους φίλους μας.

Όλοι γνωρίζουν για το ξακουστό Τούρνοβο, το χωριό των ξυλογλυπτών μαστόρων που γέμισαν την Ελλάδα με τα περίφημα έργα τους. Πέρα από αυτή την παράδοση λοιπόν, αναζητήσαμε κάποια βασικά στοιχεία του τόπου μας. Στοιχεία της ευρύτερης περιοχής του χωριού, στοιχεία της ζωής των ανθρώπων του. Κάθε μήνα του χρόνου κι ένα στοιχείο. Πώς οι κάτοικοι επηρεάστηκαν από το περιβάλλον του χωριού και πώς μέσα σε αυτά τα πλαίσια διαβίωναν και δημιουργούσαν.

Ελπίζουμε το ημερολόγιο να σας κρατήσει καλή παρέα όλη τη χρονιά και να σας ταξιδέψει σε αγαπημένες αναμνήσεις.

Ευχαριστούμε όλους όσους μας στηρίζουν, με οποιοδήποτε τρόπο.

Το Διοικητικό Συμβούλιο του Πολιτιστικού Συλλόγου Γοργοποτάμου "Τούρνοβο"

Καλως ορίσατε...

Καλώς ήρθατε στο ιστολόγιο του αγαπημένου μας χωριού!

Ο Γοργοπόταμος (παλαιότερο Τούρνοβο) ανήκει στο σύμπλεγμα των χωριών των Μαστοροχωρίων που είναι κτισμένα δεξιά και αριστερά του ποταμού Σαραντάπορου. Είναι κτισμένο στις παρυφές του Γράμμου, στους πρόποδες του βουνού με ψηλότερη κορυφή την Όρλα.

Μπροστά του απλώνεται ένας μικρός κάμπος που κάποτε παρήγαγε τους φημισμένους γίγαντες Τουρνόβου αλλά και σιτάρι, καλαμπόκι, κρεμμύδια, πατάτες κλπ. Παλιά οι γυναίκες ασχολούνταν με τη γεωργία και την εκτροφή οικοσίτων ζώων, ενώ οι άνδρες με το χτίσιμο, την ξυλουργική και την ξυλογλυπτική.

Ειδικά η τέχνη της ξυλογλυπτικής έκανε γνωστό το Γοργοπόταμο στην ευρύτερη περιοχή της Ηπείρου, Μακεδονίας, Αλβανίας και της Βαλκανική. Γνωστές οικογένειες ξυλογλυπτών ήταν των Βουραίων (Αλέξανδρου και Αγγελή Βούρη) και των Σέχηδων ή Σκαλισταίων (Μάρκου και Ζήση, Βασίλη και των παιδιών του: Γιώργου, Χαράλαμπου και Νικολάου).

Τα φημισμένα έργα των Τουρνοβιτών ξυλογλυπτών (τέμπλα, προσκυνητάρια, εικονοστάσια, παγκάρια, ταβάνια, κασέλες κλπ.) στόλισαν πολλούς ναούς, όπως του Αγίου Κοσμά Κόνιτσας, Αγίου Γεωργίου Πυρσόγιαννης, Αγίου Αθανασίου Ιωαννίνων, Αγίου Χαραλάμπου Πρέβεζας, Αγίου Σπυρίδωνα Βόνιτσας κ.α.